--- title: คู่มือการออกบิล TOU และขั้นตอนอนุมัติ 3 ระดับ description: คำนวณค่าไฟฟ้า Private Solar PPA ราย 15 นาที กฎเวลา TOU อัตรา Ft ส่วนลด ค่าปรับ PF VAT 7% ตัวอย่างคำนวณละเอียด และขั้นตอน Draft → Checked → Approved --- ::: warning การอัปเดต UAT คู่มือนี้อธิบายระบบรุ่นที่จะอัปเดต หน้าจอหรือการทำงานบางส่วนอาจแตกต่างจากระบบ UAT ปัจจุบัน ::: # คู่มือการออกบิล TOU และขั้นตอนอนุมัติ 3 ระดับ ระบบออกบิลและวางบิลของ WattDee (`/billing`) คำนวณค่าไฟฟ้าตามสัญญาซื้อขายไฟฟ้าภาคเอกชน (Private Solar PPA) จากข้อมูลโหลดโปรไฟล์ราย 15 นาทีของมิเตอร์อัจฉริยะ ภายใต้กฎช่วงเวลา Time-of-Use (TOU) ของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ. / PEA) พร้อมระบบตรวจสอบและอนุมัติ 3 ระดับ (**Draft → Checked → Approved**) เพื่อความโปร่งใส ตรวจสอบย้อนหลังได้ และเป็นไปตามหลักการควบคุมภายใน ::: info สิทธิ์การใช้งานหน้า `/billing` การเข้าใช้งานหน้า **ระบบวางบิล & ออกใบแจ้งหนี้ PPA** ต้องมีสิทธิ์ `invoice.view` (ดูรายละเอียดบทบาทและสิทธิ์ได้ที่ [บทบาทและสิทธิ์การใช้งาน](./01-roles-and-permissions)): - **ทีมผู้พัฒนาโครงการ / แพลตฟอร์ม** (`Platform ADMIN`, `Developer ADMIN`, `SERVICE`, `ACCOUNTING`): เข้าถึงมุมมองจัดการบิลเต็มรูปแบบและเวิร์กโฟลว์อนุมัติ 3 ระดับ - **ฝั่งลูกค้า / ผู้รับซื้อไฟฟ้า** (`Customer ADMIN`, `CUSTOMER`): ระบบจะแสดงมุมมองพอร์ทัลลูกค้าสำหรับใบแจ้งหนี้ที่ `APPROVED` แล้วเท่านั้น (ดู [คู่มือพอร์ทัลลูกค้า](./07-customer-portal-guide)) - **บทบาท `OPERATOR` และ `READER`**: ไม่มีสิทธิ์ `invoice.view` หากเปิดหน้า `/billing` โดยตรงจะพบหน้า **สิทธิ์การเข้าถึงไม่เพียงพอ (`AccessDenied`)** ::: --- ## 1. ภาพรวมหน้าจอและการสลับมุมมอง (Table และ Stage Board) เมื่อเข้าเมนู **Billing** (`/billing`) จากแถบด้านซ้าย ผู้ใช้งานสามารถเลือกดูและจัดการใบแจ้งหนี้ได้ 2 รูปแบบหลัก: ### ส่วนควบคุมและตัวกรองด้านบน 1. **รอบบิล (Billing Period)**: เลือก **เดือน** และ **ปี** ที่ต้องการจัดการ โดยด้านบนจะแสดงช่วงวันที่จริงของรอบบิลนั้นตามวันตัดรอบของสัญญา เช่น `1 ต.ค. – 31 ต.ค.` หรือ `25 ก.ย. – 24 ต.ค.` (หากสัญญาตั้งวันตัดรอบเป็นวันที่ 25) 2. **ค้นหา (Search)**: ค้นหาตามชื่อไซต์ รหัสไซต์ ชื่อบริษัทลูกค้า หรือเลขที่ใบแจ้งหนี้ 3. **ตัวกรองสถานะใบแจ้งหนี้ (Invoice Status)**: - **ทั้งหมด (All stages)** - **1. รอสร้างบิล (Missing bills)**: ไซต์ที่ใช้งานอยู่แต่ยังไม่มีใบแจ้งหนี้ในรอบบิลนี้ - **2. แบบร่าง (Draft)**: คำนวณและบันทึกแบบร่างแล้ว รอฝ่ายปฏิบัติการ/วิศวกร (`Service`) ตรวจสอบ - **3. ตรวจแล้ว (Checked)**: ผ่านการตรวจสอบข้อมูลมิเตอร์ Stage 2 แล้ว รอฝ่ายบัญชีอนุมัติ - **4. อนุมัติแล้ว (Approved)**: ออกเป็นใบแจ้งหนี้อย่างเป็นทางการพร้อมรหัสอ้างอิงใบแจ้งหนี้แล้ว - **5. ยกเลิกแล้ว (Voided)**: ใบแจ้งหนี้ที่ถูกยกเลิก (`REJECTED`) พร้อมเหตุผลและสามารถกด **ออกบิลใหม่** ได้ 4. **เครื่องมือเพิ่มเติม (More tools)**: เปิดเครื่องมือ **เทียบค่าไฟ PPA กับ กฟภ.** และ **ออกบิลกรณีข้อมูลมิเตอร์ไม่ครบ (Fallback)** ### มุมมอง 1: ตารางรวม (Table View) ตารางรวมจัดกลุ่มไซต์ตามบริษัทลูกค้า (พับ/กางกลุ่มบริษัทได้ พร้อมสรุปจำนวนไซต์ในแต่ละสเตจ เช่น `รอสร้าง · ร่าง · ตรวจแล้ว · อนุมัติ · ยกเลิก`) รองรับการติ๊กเลือกหลายรายการเพื่อ **สร้างบิลเป็นชุด** หรือ **ลงนามอนุมัติเป็นชุด** ![ตารางรวมใบแจ้งหนี้ประจำเดือนแสดงสถานะแต่ละสเตจและยอดรวมสุทธิ](/screenshots/th/13-billing-overview-table.png) ### มุมมอง 2: บอร์ดสเตจ 5 ขั้นตอน (Stage Board / Kanban) เมื่อสลับมุมมองเป็น **บอร์ดสเตจ** และเลือก **บริษัทลูกค้า** ระบบจะแสดงคอลัมน์ 5 สเตจเรียงตามลำดับการทำงาน: 1. **1. รอสร้างบิล** (`ยังไม่ได้คำนวณบิลรอบนี้`) 2. **2. แบบร่าง (Draft)** (`รอฝ่าย Service ตรวจรับรอง`) 3. **3. ตรวจแล้ว (Checked)** (`รอฝ่ายบัญชีลงนามอนุมัติ`) 4. **4. อนุมัติแล้ว (Approved)** (`ลงนามเรียบร้อย / รอลูกค้าชำระ`) 5. **5. ยกเลิกแล้ว (Voided)** (`ยกเลิก / สามารถออกบิลใหม่`) คุณสามารถคลิกการ์ดเพื่อเปิดหน้าต่างรายละเอียด ลากพื้นที่ว่างเพื่อเลื่อนบอร์ดซ้าย-ขวา หรือลากการ์ดข้ามคอลัมน์เพื่อเปลี่ยนสถานะได้ (ระบบจะบังคับกติกา 3 ระดับอัตโนมัติ เช่น ห้ามลากข้ามจาก `Draft` ไป `Approved` โดยไม่ผ่าน `Checked`) ![บอร์ดสเตจ 5 ขั้นตอนสำหรับการติดตามและลากเปลี่ยนสถานะใบแจ้งหนี้](/screenshots/th/14-billing-kanban-board.png) --- ## 2. เกณฑ์รอบบิล เวลาอ้างอิงกรุงเทพฯ (UTC+7) และการออกบิลก่อนสิ้นรอบ เพื่อให้ยอดพลังงานในใบแจ้งหนี้ตรงกับรีจิสเตอร์สิ้นเดือนของมิเตอร์จริง ระบบตัดรอบเวลาทั้งหมดตามโซนเวลา **`Asia/Bangkok` (`UTC+7`)** (ประเทศไทยไม่มี Daylight Saving Time): - **วันตัดรอบมาตรฐาน (`billingCycleDay = 1`)**: รอบบิล `YYYY-MM` ครอบคลุมตั้งแต่ `วันที่ 1 เวลา 00:00:00+07:00` (รวม) จนถึง `วันที่ 1 ของเดือนถัดไป เวลา 00:00:00+07:00` (ไม่รวม) เช่น รอบ `2026-10` คือ `01/10/2026 00:00` ถึง `31/10/2026 23:59:59` เวลาไทย - **วันตัดรอบข้ามเดือน (`billingCycleDay = 2..28`)**: หากสัญญากำหนดวันตัดรอบเป็นวันที่ `d` (เช่น `d = 25`) รอบบิล `2026-10` จะครอบคลุมตั้งแต่ `2026-09-25 00:00:00+07:00` (รวม) ถึง `2026-10-25 00:00:00+07:00` (ไม่รวม) - **ใบแจ้งหนี้รอบแรกของไซต์ใหม่ (`activeFrom`)**: หากมิเตอร์ทุกตัวในไซต์เพิ่งติดตั้งและเริ่มใช้งาน (`activeFrom`) ระหว่างรอบบิล ระบบจะบันทึกจุดเริ่มต้นของรอบบิลเป็นวันเวลา `activeFrom` ของมิเตอร์ตัวแรก เพื่อให้ใบแจ้งหนี้แรกแสดงช่วงวันที่ใช้งานจริงและไม่นับช่วงก่อนติดตั้งเป็นข้อมูลขาดหายในการตรวจ Stage 2 - **วันครบกำหนดชำระ (`dueDate`)**: คำนวณจากวันที่สิ้นสุดรอบบิลบวกด้วยจำนวนวันเครดิตในสัญญา (`paymentTermDays` ค่าเริ่มต้น `30` วัน) เวลา `23:59:59+07:00` เช่น รอบ `2026-10` ที่ตัดรอบวันที่ `25 ต.ค.` และเครดิต `30 วัน` จะครบกำหนดชำระวันที่ `24 พ.ย.` ::: warning กติกาการออกบิลก่อนสิ้นรอบ (Open-Period Guard) โดยปกติระบบจะอนุญาตให้ออกใบแจ้งหนี้ได้ **หลังจากรอบบิลสิ้นสุดแล้วเท่านั้น** (`endDate <= เวลาปัจจุบัน`): - หากพยายามออกบิลสำหรับรอบบิลที่ยังไม่เริ่ม ระบบจะปฏิเสธด้วยรหัส **`422`** - หากพยายามออกบิลระหว่างที่รอบบิลยังไม่จบ ระบบจะปฏิเสธด้วยรหัส **`422`** ยกเว้นผู้ใช้งานที่มีสิทธิ์ **`invoice.issueEarly`** (`Developer ADMIN` หรือ `Platform ADMIN`) กดยืนยันในหน้าต่าง **"รอบบิลยังไม่สิ้นสุด"** ซึ่งจะแสดงจำนวนวันที่ผ่านมาแล้วเทียบกับจำนวนวันทั้งหมดของรอบบิล (เช่น `18/31 วัน`) ก่อนอนุญาตให้ออกบิลล่วงหน้า ::: --- ## 3. การตรวจสอบอัตราค่า Ft และปฏิทินวันหยุดก่อนออกบิล ### 3.1 การยืนยันอัตราค่าไฟฟ้าผันแปร (Ft Rate) อัตราค่า Ft ตามประกาศของคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) เป็นตารางอ้างอิงกลางที่ใช้ร่วมกันทุกโครงการ ดังนั้นจึงกำหนดได้เฉพาะ **Platform Administrator** (`ftrate.write`) เท่านั้น: 1. หากเดือนที่เลือกยังไม่ได้ยืนยันอัตรา Ft หน้า Billing จะแสดงแถบแจ้งเตือนสีเหลือง **"ต้องยืนยันอัตรา Ft"** 2. คลิกปุ่ม **ยืนยันอัตรา Ft** เพื่อเปิดหน้าต่าง **ยืนยันอัตราค่าไฟฟ้าผันแปร (Ft) ประจำรอบบิล** (หรือตั้งค่าได้ที่เมนู **การตั้งค่า → การคิดบิล/อัตรา**) 3. ตรวจสอบรอบบิล (`YYYY-MM`) และกรอก **อัตรา Ft (บาท/หน่วย)** ในช่วง `-2.0000` ถึง `10.0000` บาท/หน่วย (ระบบอาจแสดงอัตราของเดือนล่าสุดเป็นข้อมูลอ้างอิง แต่จะไม่เติมค่าอัตโนมัติหากเดือนนั้นยังไม่มีบันทึก) 4. กด **ยืนยันอัตรา Ft ประจำรอบบิล** เพื่อบันทึก ::: danger ข้อควรระวังเรื่องอัตรา Ft - หากยังไม่มีอัตรา Ft ของรอบบิลนั้นในฐานข้อมูล การกดคำนวณหรือสร้างใบแจ้งหนี้จริงจะถูกปฏิเสธด้วยรหัส **`422`** ทันที (ระบบจะไม่สมมติอัตรา Ft ให้ใบแจ้งหนี้ทางการเงิน) - เมื่อมีใบแจ้งหนี้อย่างน้อย 1 ฉบับในเดือนนั้นเข้าสู่สถานะ `CHECKED` หรือ `APPROVED` แล้ว **อัตรา Ft ของเดือนนั้นจะถูกล็อก** ไม่สามารถแก้ไขได้อีก ::: ### 3.2 ปฏิทินวันหยุดราชการ (Public Holidays) Platform Administrator สามารถจัดการวันหยุดราชการประจำปีได้ที่ **การตั้งค่า → วันหยุด (`Holiday`)** (รองรับการเติมวันหยุดอัตโนมัติจากตาราง กฟภ. หรือเพิ่มวันหยุดพิเศษ/วันหยุดชดเชยด้วยตนเอง) วันหยุดทั้งหมดในตารางจะถูกประเมินตามวันที่ในเวลาไทย (`Asia/Bangkok`) เพื่อคิดค่าไฟในอัตรา `Holiday Off-Peak` ตลอด 24 ชั่วโมง --- ## 4. กติกาการคิดค่าไฟ TOU สูตรคำนวณ และการปัดเศษ (พร้อมตัวอย่างตัวเลขจริง) ### 4.1 ช่วงเวลา Time-of-Use (TOU) ตามประกาศ กฟภ. (เวลาไทย UTC+7) | ช่วงอัตรา (TOU Period) | วันในสัปดาห์ | ช่วงเวลา (24 ชม.) | อัตราที่ใช้คำนวณ | | :--- | :--- | :--- | :--- | | **On-Peak** | จันทร์ – ศุกร์ | `09:00:00 – 21:59:59` | อัตรา On-Peak ตามสัญญา | | **Off-Peak** | จันทร์ – ศุกร์ | `22:00:00 – 08:59:59` | อัตรา Off-Peak ตามสัญญา | | **Holiday & Weekend Off-Peak** | เสาร์ – อาทิตย์ และวันหยุดราชการ | `00:00:00 – 23:59:59` | **อัตรา Off-Peak** ตามสัญญา | ### 4.2 การรวมข้อมูลหลายมิเตอร์และการสับเปลี่ยนมิเตอร์ระหว่างรอบ (Multi-Meter & Mid-Cycle Swap) 1. **การตัดช่วงเวลาใช้งาน (`activeFrom` / `activeTo`)**: ข้อมูลราย 15 นาทีของมิเตอร์แต่ละตัวจะถูกกรองเฉพาะช่วงที่มิเตอร์ตัวนั้นใช้งานจริง (`activeFrom <= timestamp < activeTo`) เพื่อป้องกันข้อมูลทดสอบหรือข้อมูลค้างหลังปลดมิเตอร์รั่วไหลเข้าบิล 2. **พลังงานรวม (`totalEnergyKwh`)**: นำหน่วยพลังงาน (kWh) จากทุกมิเตอร์ที่ใช้งานในรอบบิลมารวมกัน 3. **ความต้องการพลังไฟฟ้าสูงสุด (`demandPeakKw`)**: คำนวณจาก **ผลรวมกำลังไฟฟ้า (kW) ของทุกมิเตอร์ที่ทำงานพร้อมกัน ณ ช่วงเวลา 15 นาทีเดียวกัน** แล้วจึงหาค่าสูงสุดตลอดทั้งรอบบิล (`max_t Σ P_m(t)`) ไม่ใช่การนำค่าสูงสุดของแต่ละมิเตอร์มาหาค่าสูงสุดแยกกัน (เช่น หากมิเตอร์ A จ่าย 400 kW พร้อมกับมิเตอร์ B ที่จ่าย 1,600 kW ในช่วง 15 นาทีเดียวกัน ค่า Peak Demand ของไซต์คือ 2,000 kW) โดยระบบจะเก็บค่า `demandOnPeakKw` และ `demandOffPeakKw` ไว้อ้างอิงด้วย แต่ค่า Demand Charge (หากมี) จะคิดจาก `demandPeakKw` สูงสุดทั้งรอบบิล 4. **เอกสารแนบตารางสับเปลี่ยนมิเตอร์**: หากในรอบบิลมีมิเตอร์มากกว่า 1 เครื่อง ระบบจะบันทึก `meterId = null` บนหัวบิลและสร้าง **หน้า 2 (Attached Meter Replacement Schedule)** แนบท้าย PDF แสดงสัดส่วน kWh, Peak kW และช่วงเวลาใช้งานของแต่ละมิเตอร์ ### 4.3 ลำดับสูตรคำนวณและกติกาการปัดเศษ (Half-Up Per-Line Rounding) ระบบคำนวณด้วยเลขทศนิยมความแม่นยำสูง (`BigNumber`) และปัดเศษแบบ **Half-Up (`ROUND_HALF_UP`) ในทุกบรรทัด** เพื่อให้ตัวเลขแต่ละบรรทัดที่พิมพ์บนใบแจ้งหนี้บวกลบกันได้ตรงถึงระดับสตางค์: 1. **ปริมาณหน่วยและพลังไฟฟ้า**: - ปัดเศษ `energyOnPeakKwh`, `energyOffPeakKwh`, `energyHolidayOffPeakKwh` เป็นทศนิยม **2 ตำแหน่ง** (ค่าเริ่มต้น ปรับได้ 0–4 ตำแหน่งตามสัญญา) - `totalEnergyKwh` = ผลรวมของทั้ง 3 บรรทัดที่ปัดเศษแล้ว - ปัดเศษ `demandPeakKw` และ `peakKvar` เป็นทศนิยม **3 ตำแหน่ง** 2. **ค่าพลังงานฐานและค่าพลังไฟฟ้าสูงสุด**: - `onPeakAmount` = `round_2(energyOnPeakKwh × onPeakRate)` - `offPeakAmount` = `round_2(energyOffPeakKwh × offPeakRate)` - `holidayOffPeakAmount` = `round_2(energyHolidayOffPeakKwh × offPeakRate)` - `baseEnergyAmountThb` = `onPeakAmount + offPeakAmount + holidayOffPeakAmount` - `demandAmountThb` = `round_2(demandPeakKw × demandRateKw)` (สัญญา Private Solar PPA ทั่วไปมักกำหนด `demandRateKw = 0.0000`) 3. **ค่าไฟฟ้าผันแปร (Ft)**: - `ftTotalAmountThb` = `round_2(totalEnergyKwh × ftRateThb)` 4. **ส่วนลดตามสัญญา PPA (`discountAmountThb`)**: - ตรวจสอบเงื่อนไขวันเริ่มและวันหมดอายุส่วนลด (`discountStartDate` – `discountExpiryDate`) เทียบกับเดือนรอบบิล - ส่วนลดคิดจาก **`(ค่าพลังงานไฟฟ้าฐาน + ค่า Ft)` เท่านั้น** โดย**ไม่นำค่าพลังไฟฟ้าสูงสุด (Demand) และค่าปรับ PF มารวมลดราคา**: - `discountAmountThb` = `round_2((baseEnergyAmountThb + ftTotalAmountThb) × (discountPercent / 100))` 5. **ค่าปรับเพาเวอร์แฟกเตอร์ (PF Penalty: ตัวเลือกตามสัญญา)**: - ใช้เมื่อสัญญาเปิดใช้งาน `pfPenaltyEnabled = true` และ `demandPeakKw > 0` และ `peakKvar > 0` - ค่าเกณฑ์มาตรฐาน `pfThreshold = 0.85` (เทียบเท่า `tan(arccos(0.85)) = 0.6197`) - กิโลวาร์ที่อนุญาต: `allowanceKvar = demandPeakKw × tanPhi` - หาก `peakKvar > allowanceKvar`: - กิโลวาร์ส่วนเกิน: `excessKvar = round_2(peakKvar - allowanceKvar)` - ค่าปรับ PF: `pfPenaltyAmountThb` = `round_2(excessKvar × pfPenaltyRateThb)` (ค่าเริ่มต้น `56.07` บาท/kVAR) 6. **ยอดก่อนภาษี ภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% และยอดชำระสุทธิ**: - `netSubtotal` = `baseEnergyAmountThb + ftTotalAmountThb - discountAmountThb + demandAmountThb + pfPenaltyAmountThb` - `vatAmountThb` = `round_2(netSubtotal × 0.07)` - `totalPayableThb` = `netSubtotal + vatAmountThb` ### 4.4 ตัวอย่างการคำนวณทีละขั้น (Worked Examples) #### ตัวอย่างที่ 1: สัญญา Solar PPA มาตรฐาน (คิดเฉพาะพลังงาน + Ft + ส่วนลด 15% + VAT 7%) สมมติข้อมูลรอบบิล `2026-10`: - พลังงาน **On-Peak**: `10,000.00 kWh` @ `4.1839` บาท/kWh - พลังงาน **Off-Peak**: `5,000.00 kWh` @ `2.6037` บาท/kWh - พลังงาน **Holiday Off-Peak**: `2,000.00 kWh` @ `2.6037` บาท/kWh - **Peak Demand**: `120.000 kW` @ `0.0000` บาท/kW (ไม่คิดค่า Demand) | ปิดค่าปรับ PF - อัตรา **Ft**: `0.3972` บาท/kWh | **ส่วนลดสัญญา PPA**: `15.00%` | ขั้นตอน | รายการ | สูตรคำนวณและวิธีปัดเศษ | จำนวนเงิน (บาท) | | :--- | :--- | :--- | ---: | | 1 | ค่าไฟ On-Peak | `10,000.00 × 4.1839 = 41,839.00` | `41,839.00` | | 2 | ค่าไฟ Off-Peak | `5,000.00 × 2.6037 = 13,018.50` | `13,018.50` | | 3 | ค่าไฟ Holiday Off-Peak | `2,000.00 × 2.6037 = 5,207.40` | `5,207.40` | | 4 | **ค่าพลังงานไฟฟ้าฐาน (Base Energy)** | `41,839.00 + 13,018.50 + 5,207.40` | **`60,064.90`** | | 5 | **ค่า Ft รวม (`17,000.00 kWh`)** | `17,000.00 × 0.3972 = 6,752.40` | **`6,752.40`** | | 6 | รวมค่าพลังงาน + Ft (ฐานคำนวณส่วนลด) | `60,064.90 + 6,752.40` | `66,817.30` | | 7 | **หักส่วนลดสัญญา PPA `15.00%`** | `66,817.30 × 0.15 = 10,022.595` (ปัด Half-Up) | **`-10,022.60`** | | 8 | **ยอดก่อนภาษีมูลค่าเพิ่ม (Net Subtotal)** | `66,817.30 - 10,022.60` | **`56,794.70`** | | 9 | **ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT 7%)** | `56,794.70 × 0.07 = 3,975.629` (ปัด Half-Up) | **`3,975.63`** | | 10 | **ยอดชำระทั้งสิ้น (Total Payable)** | `56,794.70 + 3,975.63` | **`60,770.33`** | #### ตัวอย่างที่ 2: กรณีสัญญามีค่า Demand Charge และค่าปรับ Power Factor (PF Penalty) ใช้ข้อมูลพลังงานและ Ft เดียวกับตัวอย่างที่ 1 แต่เพิ่ม: - **Peak Demand**: `120.000 kW` @ `132.9300` บาท/kW - **Peak kVAR**: `100.000 kVAR` (เปิดค่าปรับ PF ที่เกณฑ์ `0.85`, อัตรา `56.07` บาท/kVAR) 1. **ส่วนลดสัญญา PPA 15%** ยังคงเป็น **`-10,022.60` บาท** เท่าเดิม เพราะส่วนลดคิดเฉพาะ `(ค่าพลังงานฐาน + Ft)` เท่านั้น 2. **ค่า Demand Charge**: `120.000 × 132.9300` = **`15,951.60` บาท** 3. **ค่าปรับ PF Penalty**: - กิโลวาร์ที่อนุญาต (`tanPhi = 0.6197`): `120.000 × 0.6197 = 74.364 kVAR` - กิโลวาร์ส่วนเกิน: `round_2(100.000 - 74.364) = 25.64 kVAR` - ค่าปรับ PF: `round_2(25.64 × 56.07) = round_2(1,437.6348)` = **`1,437.63` บาท** 4. **ยอดก่อนภาษี**: `60,064.90 + 6,752.40 - 10,022.60 + 15,951.60 + 1,437.63` = **`74,183.93` บาท** 5. **VAT 7%**: `round_2(74,183.93 × 0.07) = round_2(5,192.8751)` = **`5,192.88` บาท** 6. **ยอดชำระทั้งสิ้น**: `74,183.93 + 5,192.88` = **`79,376.81` บาท** --- ## 5. ขั้นตอนที่ 1: การสร้างใบแจ้งหนี้ฉบับร่าง (`DRAFT`) และโหมดข้อมูลไม่ครบ สิทธิ์ที่ใช้งานได้: `invoice.generate` (`Developer ADMIN`, `Developer ACCOUNTING`, `Platform ADMIN`) ### การสร้างบิลเดี่ยวหรือสร้างบิลเป็นชุด (Batch Generation) 1. เลือกรอบบิล (เดือน/ปี) ที่ต้องการ และยืนยันว่าตั้งค่าอัตรา Ft ของเดือนนั้นเรียบร้อยแล้ว 2. **แบบรายไซต์**: คลิกปุ่ม **สร้างบิล** (หรือ **ออกบิลใหม่** สำหรับไซต์ที่ถูกยกเลิก) ที่แถวของไซต์หรือบนการ์ด Kanban 3. **แบบหลายไซต์พร้อมกัน**: ติ๊กช่องเลือกหน้าไซต์ที่ต้องการในสถานะ **รอสร้างบิล / ยกเลิกแล้ว** (หรือติ๊กเลือกทั้งบริษัทลูกค้า) จากนั้นกดปุ่ม **สร้างบิล X ใบ** ในแถบด้านล่าง 4. ตรวจสอบรายชื่อไซต์และบริษัทในหน้าต่างยืนยัน **ตรวจรายการบิลก่อนสร้าง** แล้วกดยืนยันเพื่อสร้างฉบับร่าง (`DRAFT`) ![หน้าต่างยืนยันรายการไซต์และบริษัทก่อนกดสร้างใบแจ้งหนี้แบบร่าง](/screenshots/th/15-billing-generate-modal.png) ::: tip การดึงข้อมูลย้อนหลังอัตโนมัติก่อนคำนวณ ทุกครั้งที่สั่งสร้างบิลในโหมดปกติ (`AUTO`) ระบบจะประมวลผลข้อมูลจาก `hes.meter_readings` ในรอบบิลนั้นซ้ำให้อัตโนมัติ (`refreshProjection`) เพื่อให้ข้อมูลที่ HES เพิ่งดึงย้อนหลังได้หลังสัญญาณ 4G/VPN ขาดหายถูกนำมาคำนวณครบถ้วน หากต้องการ **คำนวณบิลฉบับร่างใหม่** สำหรับบิลสถานะ `DRAFT` หรือ `CHECKED` เลขที่ใบแจ้งหนี้เดิมจะถูกคงไว้ เพิ่มเลข `revision` และรีเซ็ตสถานะกลับเป็น `DRAFT` เพื่อให้ฝ่าย Service ตรวจสอบใหม่ (ส่วนบิลที่ `APPROVED` แล้วจะไม่ถูกเขียนทับ) หากต้องการลบฉบับร่างทิ้ง สามารถกด **ลบแบบร่าง** ได้เฉพาะสถานะ **`DRAFT`** เท่านั้น ::: ### การออกบิลกรณีข้อมูลมิเตอร์ไม่ครบ (Fallback / Manual Billing) กรณีมิเตอร์ขัดข้องหรือสื่อสารไม่ได้เป็นเวลานานในรอบบิล: 1. คลิก **เครื่องมือเพิ่มเติม (More tools) → ออกบิลกรณีข้อมูลมิเตอร์ไม่ครบ** 2. เลือก **โครงการ** และ **วิธีคำนวณหน่วยไฟฟ้า**: - **ใช้ค่าเฉลี่ยย้อนหลังอัตโนมัติ (`ROLLING_AVG`)**: เฉลี่ยค่า `On-Peak`, `Off-Peak`, `Holiday`, `Peak Demand kW` และ `Peak kVAR` จากใบแจ้งหนี้ที่ไม่ถูกยกเลิกล่าสุดไม่เกิน 3 รอบบิล - **กรอกหน่วยไฟฟ้าที่จดจากหน้างานด้วยตัวเอง (`MANUAL`)**: กรอกค่า kWh แยกตามช่วงเวลา, Peak kW และ Peak kVAR จากหน้าจอมิเตอร์จริง - **ใช้ข้อมูล 15 นาทีเท่าที่มี (`AUTO`)** 3. กด **คำนวณและสร้างใบแจ้งหนี้** เพื่อบันทึกเป็น `DRAFT` --- ## 6. ขั้นตอนที่ 2: การตรวจรับรองทางเทคนิค (`DRAFT → CHECKED`) สิทธิ์ที่ใช้งานได้: `invoice.check` (`Developer ADMIN`, `Developer SERVICE`, `Platform ADMIN`) คลิกที่ใบแจ้งหนี้เพื่อเปิดหน้าต่างรายละเอียดฉบับร่าง (`Invoice Detail`) หรือกดปุ่ม **ตรวจบิล** บนตาราง/การ์ด Kanban ![หน้ารายละเอียดใบแจ้งหนี้สถานะแบบร่าง (DRAFT) พร้อมผลคำนวณและการตรวจสอบ](/screenshots/th/16-billing-invoice-detail-draft.png) เมื่อกด **ตรวจบิล (`DRAFT → CHECKED`)** ระบบจะรันชุดตรวจสอบอัตโนมัติ **Stage 2 Telemetry & Multiplier Audit** ทั้ง 6 ด้าน: 1. **การตรวจสอบ CT/VT Multiplier & ด้านการวัด (`Reading Side`)**: ตรวจว่า `readingSide` ไม่เป็น `UNKNOWN`, มิเตอร์ผ่านการยืนยันตัวตน (Identity) จาก HES แล้ว, ค่า `multiplierRatio` อยู่ในเกณฑ์ `[0.001, 1000000]` และคลาดเคลื่อนจาก `(CT Ratio × VT Ratio)` ไม่เกิน **5%** 2. **ความครบถ้วนของข้อมูลโหลดโปรไฟล์ 15 นาที (`Coverage`)**: เทียบจำนวนช่วงเวลาจริงกับที่คาดหวัง (`>= 95%` ผ่าน, `< 95%` หรือ `< 80%` เตือน `WARNING`, `0` ช่วงเวลา ไม่ผ่าน `FAILED`) 3. **ความต่อเนื่องเมื่อมีการสับเปลี่ยนมิเตอร์ (`Swap Continuity`)**: ตรวจว่าไม่มีข้อมูลซ้ำซ้อนทับซ้อนเวลาเดียวกันระหว่างมิเตอร์เก่าที่ปลด (`activeTo`) กับมิเตอร์ใหม่ 4. **ความสมเหตุสมผลทางกายภาพ (`Sanity`)**: ตรวจว่าไม่มีค่า kWh ติดลบ (`FAILED` หากพบ) และตรวจว่า Peak Demand ไม่เกิน **125%** ของกำลังผลิตติดตั้ง `kWp` (`WARNING` หากเกิน) 5. **เทียบหน่วยกับเลขอ่านมิเตอร์สะสม (`Register Reconciliation`)**: เทียบผลรวมพลังงานราย 15 นาทีกับผลต่างเลขอ่านสะสมต้นรอบ–ท้ายรอบของมิเตอร์ (และรายงานจำนวนช่วงเวลาที่ประมาณค่าจากช่วงสัญญาณขาดหาย `ESTIMATED`) 6. **เกณฑ์คุณภาพข้อมูล 15 นาทีจาก HES (`Interval Quality`)**: (แสดงเมื่อเปิดใช้งานโหมดตรวจสอบธงสถานะ HES หรือระบบป้องกันค่าผิดปกติ `PLAUSIBILITY_GUARD`) แสดงรายการช่วงเวลาที่ต้องตรวจทานก่อนอนุมัติ หากทุกหัวข้อไม่มีสถานะ `FAILED` ใบแจ้งหนี้จะเปลี่ยนเป็น **`CHECKED` (ตรวจแล้ว)** พร้อมบันทึก `checkedByServiceUserId`, `checkedAt` และรายงานผล Audit ในใบแจ้งหนี้ ::: info การล็อกรอบบิล (Period Lock) ทันทีที่ใบแจ้งหนี้เข้าสู่สถานะ `CHECKED` หรือ `APPROVED` ระบบจะล็อกข้อมูล `load_profile_15min` ของโครงการในช่วงเวลารอบบิลนั้น หากมีข้อมูลย้อนหลังส่งเข้ามาเพิ่มภายหลัง ข้อมูลดังกล่าวจะถูกแยกเก็บใน `late_intervals` โดยไม่แก้ตัวเลขของใบแจ้งหนี้ที่ตรวจรับรองแล้ว (ดูวิธีจัดการใน [การแก้ไขปัญหาเรื่องรอบบิลถูกล็อกและ Late Intervals](./08-troubleshooting-faq)) ::: --- ## 7. ขั้นตอนที่ 3: การอนุมัติขั้นสุดท้ายโดยฝ่ายบัญชี (`CHECKED → APPROVED`) สิทธิ์ที่ใช้งานได้: `invoice.approve` (`Developer ADMIN`, `Developer ACCOUNTING`, `Platform ADMIN`) ![หน้ารายละเอียดใบแจ้งหนี้สถานะตรวจแล้ว (CHECKED) พร้อมปุ่มลงนามอนุมัติของฝ่ายบัญชี](/screenshots/th/17-billing-invoice-detail-checked.png) 1. ตรวจสอบข้อมูลใบแจ้งหนี้สถานะ **`ตรวจแล้ว (CHECKED)`** และรายงาน Audit (ดูปุ่ม `ดูรายงานตรวจสอบ` ได้จากเมนู ⋮ หรือหน้าต่างรายละเอียด) 2. คลิก **ลงนามอนุมัติ (`Approve`)** (หรือเลือกหลายรายการในแท็บ `3. ตรวจแล้ว` เพื่ออนุมัติเป็นชุด) 3. ตรวจสอบยอดชำระสุทธิและผู้ตรวจรับรองในหน้าต่าง **ยืนยันการลงนามอนุมัติใบแจ้งหนี้ (Final Approval)** แล้วกด **ยืนยันและลงนามดิจิทัล** ### กฎเหล็กของการอนุมัติขั้นที่ 3 - **ห้ามข้ามขั้นตอน**: ไม่สามารถอนุมัติบิลจาก `DRAFT` เป็น `APPROVED` โดยตรงได้ ต้องผ่าน Stage 2 `CHECKED` ก่อนเสมอ - **การแบ่งแยกหน้าที่ (Segregation of Duties / SoD)**: **ผู้ตรวจรับรอง (`CHECKED`) และผู้อนุมัติ (`APPROVED`) ต้องเป็นคนละคนกัน** แม้จะเป็นผู้ใช้ระดับ `ADMIN` ก็ตาม หากผู้ใช้คนเดียวกับผู้ตรวจ Stage 2 พยายามกดอนุมัติ ระบบจะแสดงป้าย **`ติดเงื่อนไข SoD`** และปฏิเสธคำสั่ง - **รหัสอ้างอิงใบแจ้งหนี้ (`Invoice Reference Code`)**: ระบบจะสร้างแฮช SHA-256 รูปแบบ `SIG_AVG_<อักขระฐานสิบหก 32 ตัว>` จาก `invoiceNumber|totalPayableThb|billingMonth|checkedByServiceUserId` และพิมพ์ในแถบ Audit ด้านล่างของเอกสาร PDF ในชื่อ **`รหัสอ้างอิงใบแจ้งหนี้` / `Invoice reference code`** - **บันทึกภาพข้อมูลคู่สัญญา (`issuedSnapshot`)**: ขณะอนุมัติ ระบบจะบันทึกชื่อ ที่อยู่ เลขประจำตัวผู้เสียภาษี ลายเซ็นบริษัท และบัญชีธนาคารรับชำระเงิน ณ เวลานั้นลงในใบแจ้งหนี้ เพื่อไม่ให้การแก้ไขข้อมูลบริษัทในอนาคตเปลี่ยนแปลงเอกสารใบกำกับภาษีที่ออกไปแล้ว - **เผยแพร่สู่พอร์ทัลลูกค้า**: ใบแจ้งหนี้จะถูกล็อกถาวร (แก้ไขตัวเลขไม่ได้) และปรากฏในหน้า **Customer Billing** ให้ฝั่งผู้รับซื้อไฟฟ้าดาวน์โหลดและลงนามรับทราบได้ทันที --- ## 8. การพรีวิว PDF ส่งออกเอกสาร ยกเลิกบิล (Void) และติดตามการรับชำระเงิน ### 8.1 การพรีวิวและการส่งออกเอกสาร (PDF / ใบวางบิล / Excel / Word) คลิก **ดูตัวอย่าง PDF (`พรีวิว PDF`)** เพื่อเปิดหน้าต่างพรีวิวเอกสาร A4: ![รายละเอียดใบแจ้งหนี้ที่อนุมัติแล้วและปุ่มดูตัวอย่าง PDF ด้านล่าง](/screenshots/th/18-billing-invoice-pdf-preview.png) - **ลายน้ำตามสถานะ**: ฉบับที่ยังไม่อนุมัติ (`DRAFT`/`CHECKED`) จะมีลายน้ำทแยงว่า **`ร่าง – ยังไม่อนุมัติ / DRAFT – NOT APPROVED`**; ฉบับที่ยกเลิกจะมีลายน้ำ **`ยกเลิก / VOID`**; และฉบับที่ `APPROVED` แล้วจึงแสดง **`ต้นฉบับ / Original`** - **สลับดูฉบับลงนามแล้ว**: เมื่อลูกค้าอัปโหลดเอกสารลงนามกลับมาแล้ว สามารถสลับแท็บระหว่าง **ต้นฉบับระบบ (`System PDF`)** และ **เอกสารลงนามแล้ว (`Signed PDF`)** ได้ในหน้าต่างเดียวกัน - **ความปลอดภัยของภาพลายเซ็น (`Private Signature Previews`)**: ภาพลายเซ็นผู้มีอำนาจของบริษัทและภาพลายเซ็นลูกค้าถูกจัดเก็บแบบส่วนตัว (`private/signatures/...`) และเปิดดูผ่าน API ที่ตรวจสอบสิทธิ์ผู้ใช้โดยตรง (`Cache-Control: private, no-store`) ไม่เปิดลิงก์ไฟล์สาธารณะ - **ความครบถ้วนของข้อมูลนิติบุคคล**: ก่อนส่งออก PDF/Excel/Word ระบบจะตรวจสอบว่าทั้งผู้ขายและผู้ซื้อมี **ชื่อบริษัท เลขประจำตัวผู้เสียภาษี 13 หลัก และที่อยู่** ครบถ้วน หากขาดข้อมูลจะปฏิเสธด้วยรหัส **`422`** (ต้องเติมให้ครบใน **Settings** ก่อนออกเอกสาร) - **รูปแบบที่รองรับ**: `PDF` (ใบแจ้งหนี้/ใบกำกับภาษี A4), `ใบวางบิล (Billing Notice PDF)` (รายฉบับหรือรวมหลายฉบับ), `Excel (.xlsx)` (พร้อมตารางโหลดโปรไฟล์ราย 15 นาที), และ `Word (.docx)` (รายงานผู้บริหาร) ### 8.2 การยกเลิกใบแจ้งหนี้ (`Void`) และการออกบิลใหม่ (`Reissue`) หากพบข้อผิดพลาดหลังออกบิล (สามารถยกเลิกได้ทั้งสถานะ `DRAFT`, `CHECKED` หรือ `APPROVED` โดยผู้มีสิทธิ์ `invoice.void`): 1. เปิดเมนู `⋮` ของรายการนั้นแล้วเลือก **ยกเลิกบิล (`Void`)** 2. กรอก **เหตุผลในการยกเลิกใบแจ้งหนี้** (บังคับระบุอย่างน้อย 3 ตัวอักษร) แล้วกด **ยืนยันยกเลิกใบแจ้งหนี้** 3. บิลเดิมจะเปลี่ยนเป็น **`REJECTED` (`ยกเลิกแล้ว`)** พร้อมบันทึกผู้ยกเลิก เวลา และเหตุผลไว้เป็นหลักฐานถาวร (ไม่สามารถกู้คืนหรือลบออกจากระบบได้) และหากมีข้อมูลค้างใน `late_intervals` ระบบจะนำกลับเข้า `load_profile_15min` ให้อัตโนมัติ จากนั้นกด **ออกบิลใหม่** เพื่อสร้างเลขที่ใบแจ้งหนี้ฉบับใหม่ทดแทน ### 8.3 การอัปเดตสถานะชำระเงินและส่งอีเมลแจ้งหนี้ - **บันทึกสถานะการรับชำระเงิน**: คลิกป้ายสถานะการชำระเงิน (`รอชำระ` / `ชำระแล้ว` / `ชำระบางส่วน` / `เกินกำหนด`) ที่แถวบิลหรือบนการ์ดเพื่อระบุสถานะ (`UNPAID`, `PAID`, `PARTIAL`, `OVERDUE`), ยอดเงินที่รับชำระ, วันครบกำหนด และเลขที่อ้างอิงการโอนเงิน (เช่น `TRF-20261028-0091`) - **ส่งอีเมลแจ้งหนี้**: เปิดเมนู `⋮ → ส่งอีเมล` (หรือไอคอนซองจดหมาย) เพื่อส่งใบแจ้งหนี้ไปยังอีเมลแผนกบัญชีของลูกค้าพร้อมบันทึกประวัติการส่ง --- ## 9. รายงานเปรียบเทียบค่าไฟฟ้า (Tariff Comparison) และการเทียบบิลคู่ขนาน ### 9.1 รายงานเปรียบเทียบค่าไฟฟ้า PPA กับอัตรา กฟภ. (`Rate Comparison`) 1. ในหน้า Billing คลิก **เครื่องมือเพิ่มเติม → เทียบค่าไฟ PPA กับ กฟภ.** (หรือจากแถบเครื่องมือเสริม) 2. เลือกโครงการที่ต้องการ ระบบจะคำนวณจากข้อมูลโหลดโปรไฟล์ราย 15 นาทีชุดเดียวกันเทียบ 3 รูปแบบ: - **สัญญา PPA ปัจจุบัน (`PPA Contract`)**: อัตราตามสัญญาพร้อมส่วนลด PPA - **อัตรา TOU มาตรฐาน กฟภ. (`PEA Standard TOU`)**: ส่วนลด `0%` - **อัตราคงที่อ้างอิง (`Fixed Flat Rate Benchmark`)**: ค่าเฉลี่ยระหว่าง On-Peak และ Off-Peak (ไม่มีส่วนลดและไม่มีค่า Demand) 3. หน้าต่างจะสรุป **ยอดประหยัดค่าไฟสุทธิ (บาท)** และ **เปอร์เซ็นต์ที่ประหยัดได้ (%)** เทียบกับอัตรา กฟภ. ::: warning แถบแจ้งเตือนค่าเริ่มต้น Ft `0.3972` บาท/หน่วย ในรายงานเปรียบเทียบ หากรอบบิล `YYYY-MM` ที่เลือกยังไม่ได้ตั้งค่า Ft ในฐานข้อมูล รายงานเปรียบเทียบความคุ้มค่าจะยังคงแสดงผลให้ดูเบื้องต้นโดยใช้ค่าสำรอง **`0.3972` บาท/หน่วย** พร้อมแสดงแถบแจ้งเตือนสีเหลือง: > *"เดือน YYYY-MM ยังไม่ได้ตั้งค่า Ft ในระบบ: ใช้ค่าเริ่มต้น 0.3972 บาท/หน่วย สำหรับการเปรียบเทียบเบื้องต้น"* (แตกต่างจากการคำนวณ/ออกใบแจ้งหนี้จริงซึ่งจะปฏิเสธด้วยรหัส `422` จนกว่าจะบันทึกอัตรา Ft ที่ยืนยันแล้ว) ::: ![หน้าต่างรายงานเปรียบเทียบค่าไฟฟ้าตามสัญญา PPA กับอัตราปกติ กฟภ. และแถบแจ้งเตือนค่าเริ่มต้น Ft](/screenshots/th/19-billing-tariff-comparison.png) ### 9.2 รายงานเทียบบิลคู่ขนาน (Parallel Run: `invoice.compare`) สำหรับผู้ดูแลหรือทีมปฏิบัติการที่มีสิทธิ์ `invoice.compare` สามารถเปิดเมนู `⋮ → เทียบข้อมูลมิเตอร์` เพื่อเทียบผลคำนวณบิลจาก **ข้อมูลค่าสะสมปัจจุบัน (Readings Projection)** กับ **ข้อมูลราย 15 นาทีโดยตรงจาก HES (HES Intervals)** แยกตามมิเตอร์และช่วงเวลา TOU แบบอ่านอย่างเดียว พร้อมรายการช่วงเวลาที่ยังไม่ผ่านเงื่อนไขอนุมัติอัตโนมัติ (หากเปิดใช้งานโหมดตรวจสอบคุณภาพข้อมูล HES)